• Dr.Bahtiyar EREN

KG 17. Cehalat

Updated: Sep 21

Bilmiyor ve bilmediğini biliyorsa, o çocuktur. Onu eğitin, yetiştirin.

Bilmiyor ve bilmediğini de bilmiyorsa, o cahildir. Ondan uzak durun.

Biliyor ama bildiğini bilmiyorsa, o uykudadır. Onu uyandırın.

Biliyor ve bildiğini biliyorsa, o bilge kişidir. Onu izleyin.

İran atasözü



Bu videoda sizlere, Cahil kimdir? Cehalet çeşitleri ve Cahillerin ortak özellikleri nelerdir? Cahillikten kurtulma yolu nedir? gibi soruların cevaplarını anlatmaya çalışacağım.


Gazi Mustafa Kemal ATATÜRK'ün ifade ettiği üzere "En büyük savaş, cahilliğe karşı yapılan savaştır." sözü videomuzun özünü oluşturmaktadır.


Arapça kökenli kelime olan "Cahil" kelimesi, TDK Sözlüğünde;

1. Öğrenim görmemiş, okumamış,

2. Belli bir konuda yeterli bilgisi olmayan veya

3. Deneyimsiz, genç, toy (delikanlı veya kız) olarak açıklanmaktadır. (Sözlükte geçen "Deneysiz" kelimesi, yazar tarafından "deneyimsiz" olarak değiştirilmiştir.)


Ayrıca, cahil ile ilgili olarak;

"Cahile söz (veya laf) anlatmak, deveye hendek atlatmaktan güçtür (veya zordur)" (Devenin hendekten atlaması imkansızdır, cahile söz anlatmanın ondan daha da zor olduğunu vurgulayan atasözümüz toplumda oldukça içselleştirilmiştir.)


Benzer şekilde İran atasözü de "Cahil dostun olacağına, akıllı düşmanın olsun." diyerek cahil kişileri yanında bulunduran liderlerin er ya da geç kaybedeceğini ifade etmektedir.


Çok cahil anlamında, Türkçe'de; "kara cahil", "zırcahil", "yarı cahil" gibi kavramlarda kullanılmaktadır. Bunlarında yanında, Cahil Cühela ve Vekili Ukela gibi kavramlara da rastlanılmaktadır. [1].


(Ukela: Kendini akıllı ve bilgili sanan, bilgiçlik taslayan kimse),

(Cühela: Bilgisizler, cahiller)


"En büyük savaş, cahilliğe karşı yapılan savaştır" diyen Gazi Mustafa Kemal ATATÜRK, esasında cahil dostun faydadan çok zarar getireceğini, cahilin fikrinin değiştirilmesinin çok zor olacağını (hatta imkansız olacağını) öngörmüş, bugüne kadar ülkenin başına gelen tüm felaket ve kötülüklerin bu kişilerin istismar edilmesi ile olduğunu görmüştür.


Aşık Veysel, " Cahil insan gül ise de koklama" diyerek cahil insanın dış görünüşünün önemli olmadığını, zihninin, gönlünün veya vicdanının çok daha önemli olduğunu vurgulamıştır.


Şimdi müsaadenizle (tekrar girişte kullandığımız) cahillik kavramı anlatılırken çok kullanılan İran Atasözünü dikkatinize sunmak istiyorum.


Bilmiyor ve bilmediğini biliyorsa, o çocuktur. Onu eğitin, yetiştirin.

Bilmiyor ve bilmediğini de bilmiyorsa, o cahildir. Ondan uzak durun.

Biliyor ama bildiğini bilmiyorsa, o uykudadır. Onu uyandırın.

Biliyor ve bildiğini biliyorsa, o bilge kişidir. Onu izleyin.

İran atasözü


Türkçede bazen cehaleti açıklamak için üç kavram da kullanılmaktadır.

➤ 1. Bilmediği bilmek durumunu gösteren kavram, Cehl-i basit. İran Atasözüne göre bu duruma uyan kişi olan çocuk, eğitilmelidir.

2. Bilmemek ve bilmediğini bilmemek durumunu gösteren kavram, Cehl-i mukab. İran Atasözüne göre bu duruma uyan kişi "cahilin kendisidir". Yapılacak tek şey ondan uzaklaşmaktır.

3. Bilmemek ve bilmediği halde kendisini biliyor kabul etmek durumunu gösteren kavram, Cehl-i mürekkep. Maalesef bu durum İran Atasözünde işlenmemiştir. Cahilin katmerli olma durumudur. Bırakın yaklaşmayı, bu arkadaşların adı dahi konuşmalarda ağıza alınmaması gerekir.


Şimdi farklı bir bakış açısıyla üç anlayışla tanımlanan cahillik kavramını ele alacağız.

  1. Hiçbir şey bilmemek

  2. Gerekeni bilmemek

  3. Bir sürü gereksiz şeyleri bilmek. (Thomas Fuller)


Kendinizi test etme zamanı: Siz kendinizi ve çevrenizdekileri hangi kategoriye koyuyorsunuz?


"Bana şu ana kadar verilen bilgiler yetmedi, daha fazla bilgiye ihtiyacım var" diyorsanız, o zaman cahil insanların 10 temel özelliğine hep birlikte bir göz atalım [2].


1. Onlar, her şeyi bilirler!

“Alim bazı şeyleri bilir, cahil her şeyi.” Ahmet Hamdi Tanpınar.


2. Her konuda çok fazla konuşurlar. Az düşünür çok laf ederler.

“Az bilen ve az düşünen çok konuşur.” Friedrich Nietzsche..


3. En sevmedikleri şey cahil sözüdür. Cahil sözünü duymak onları çok sinirlendirir. “Bildiğini bilenin arkasından gidiniz, bildiğini bilmeyeni uyarınız, bilmediğini bilene öğretiniz, bilmediğini bilmeyenden kaçınız.” Konfüçyüs


4. Bir de tüm bunlar yetmez gibi sizi de cahillikle itham ederler.

“Dünyanın asıl sorunu, akıllılar hep kuşku içindeyken

aptalların küstahça kendilerinden emin olmalarıdır.”

Bertnard Russell


5. Sabit fikirlidirler, yanlışlarını kabul etmezler ve her türlü değişime kapalıdırlar. “Doğruyu gördüğü halde düşüncelerini değiştirmeyenler

Cahillikleriyle mutluymuş gibi yaşarlar.” Albert Einstein


6. Kendi menfaatlerini her şeyin üstünde tutarlar

“Matematiği zayıf bunca insanın menfaatlerini hatasız hesaplaması bana ilginç geliyor.”. 


7. “Ne zaman bir cahille tartışsam, hep kaybettim.” sözünü doğrularcasına sizin uzmanlık alanınızla ilgili bir konuda bile sizden daha iyi bilgi sahibi olduklarını düşünürler ve öyle davranırlar.

“Ne zaman bir cahille tartışsam, hep kaybettim.” Cahil her konuda her şeyi en iyi bilen kişi olduğundan(!) tartışmayı her zaman kaybetmeye mahkumsunuz. En iyisi onlara bir şey anlatmak için hiç zamanınızı harcamayın...


8. Her fırsatta kendilerinden bahsedeler. Kendilerini övmeyi çok severler.

“Yalnız kendisi için çalışanlar yükselemezler, kendisiyle övünenler hiçbir şeyi başaramazlar.” Lao Tzu


9. Az bilirler ama çok savunurlar.

Dunning Kruger Sendromu: Kişinin cesareti bilgisizlikten kaynaklanır.

Bilgisi olmasa da bir fikri şiddetle savunması cehaletindendir.


10. Ve en klasik cümleleri ile bitirelim. “Çok düşünme bunları boşver, kafayı yersin

Her şeyi biliyormuş gibi davransalar ve boş boş konuşsalar da, hiç bir konuda tam anlamıyla bilgi sahibi olmadıkları için bir müddet sonra tıkanırlar. İşin içinden çıkamadıkları zaman “Çok düşünme ya bunları boşver, karıştırma o kadar kafayı yersin” cümlesi ile konuyu kapatırlar.


İmam Şafii'nin cahillikle ile sözünü bu noktada dikkatinize sunmak istiyorum:

Bir delille 40 alimi yendim, 40 delille bir cahili yenemedim.


Bu özelliklerden bir veya birkaçı kendinizde veya çevrenizdekilerden birinde varsa kuşlanmaya başlasanız iyi olur. Cahil olmayan diğerlerine uyan özelliklere sahipseniz o zaman da sevinebilirsiniz.


Diğer deyişle,

Bilmediğiniz konu veya konular varsa ve bunları öğrenme ihtiyacı hissediyorsanız,

Sadece düşündüğünüzü söylerseniz,

Size karşı yapılan "cahil" ithamına karşı seviyeli tepki verirseniz,

Esnek olur yanlışınızı kabul edip değişirseniz,

Toplumun menfaati ile şahsi menfaatinizi dengeli tutarsanız,

Karşınızdakinin uzmanlığına ve bilgisine saygı duyarsanız,

Kendinizinden sürekli değil de yeri geldiğinde bahsederseniz,

Duyduklarınızı değil sadece bildiklerinizi savunursanız,

Tıkandığınız durumlarda ""Bu konuyu araştırmam, sormam lazım" diyerek fikir tartışmanıza ara verebilirseniz o zaman cahillikle işinizi olmayacağını şimdiden müjdeleyebilirim.


Peki cehaletten kurtulmanın yolları nelerdir? sorusunun cevabı esasında cehalet ile savaşın stratejisini, taktiğini ortaya koymaktadır. Bu strateji ve taktiğin temel yapı taşları nelerdir? Şimdi bunlara bir göz atalım. [3].


➤ 1. (Çok) okuyun: Cahiller kitap okumamak için iki temel bahane üretirler. Birincisi kitaplar pahalıdır, ikincisi ise kitap okumak için vakitleri yoktur.

➤ 2. (Çok) gezin: Çok okuyan mı çok gezen mi bilir sorusunun cevabı size kalsın ama hem okuyup hem gezmek insana çok şey kattığını kesin.

➤ 3. (Çok) araştırma yapın: İlgi ve bilgi alanında olan konular ile ilgili çeşitli kaynaklardan araştırma yaparak bilginizi artırmanız gerekir.

➤ 4. (Çok) gözlem yapın: Bugüne kadar okuduklarını, gördüklerini veya araştırdıklarını çevrede görmeye çalışırsan kendini geliştirmeye başlamışsın demektir. Ayrıca, gördüklerinle ilgili okumaya ve araştırma yapmaya başlarsan gelişimin daha da artar.

➤ 5. (Çok) düşünün ve analizin yapın: Aklına ve sağduyuna uygun gelenleri ve gelmeyenleri ancak düşünerek bulabilirsin. Ayrıca, analiz yapmak için de olayları ve bilgileri bir sistematik dahilinde sıralayıp "etki-sonuç" ilişkisini de incelersen çok daha derin bilgilere kavuşmuş olursun.

➤ 6. (Çok) meraklanın ve soru sorun: Bugüne kadar sahip olduğum tecrübem bana şu sonucu söyletiyor. Bir şeyi öğrenmek için ya zorunda olacaksın ya da isteyeceksin (meraklı olacaksın). Zorunluluk kalkınca öğrenmeyi kesenler genelde öğrenciler oluyor. Bu grup sınav zamanı çalışır, geri kalan zamanlarda da boş boş vaktini öldürür. Diğer grup ise zorlama olup olmadığına bakmaksızın sürekli merakları peşinde koşar. Onlar içten yanmalı motor gibi sürekli çalışırlar. Sorular sürekli olmalı, korkusuzca sorulmalıdır. Kim? Neden? Nerede? Ne zaman? Nasıl ve Niçin? soruları başlangıç için idealdir. Birçok bilinmeyeni bilinen haline getirir.

➤ 7. (Çok) saygı duyun: Okunan kitaba, yazarına, gezilen yere, kendinize, çevrenize, size bir şeyler öğretmeye çalışan öğretmeninize, konu uzmanına saygı duyulması gerekiyor. Eğitim ve öğretim sadece cehaleti alır ama eşekliğin sürekli olmaması için çok dikkat edilmesi gerekiyor.


Kendinize, okuduğunuz kitaba ve yazarına, öğrendiğiniz bilgiye, gezdiğiniz yere ve çevreye, düşüncenize, zamanınıza, emeğinize, araştırmanıza ve gözleminize,

uzman kişinin bilgisine ve kişiliğine saygı duyun.


Fuzuli'nin sözü ile bu bölümü kapatalım.

Mey (şarap) biter saki (içki dağıtan kimse) kalır,

Her renk solar haki (yeşile çalan toprak rengi) kalır,

Diploma insanın cehlini alsa da

Hamurunda varsa eşeklik baki kalır.

Fuzuli


Fuzuli sözünden hareketle "insan" kalabilmek için Cahillikle mücadele etmemizin şart olduğu görülmektedir. Cahillikle mücadele edenler

Bilmesi gereken konularda kaynakları okuyarak kendisini geliştirir,

İlgi ve bilgi alanınızdaki yerleri gezerek bilgilerini pekiştirir,

Araştırma yaparak kendine yeni bakış açıları kazandırır,

Okuduklarını, duyduklarını gözlemler, kendi bilgisi ile sorgular,

Bunları düşünür, analiz eder.

Öğrendiği, okuduğu konulara ilişkin sorular sorar, cevapları için araştırmaya koyulur,

Okuduğuna, dinlediğine, harcadığı zamanına, karşısındaki alan uzmanına saygı duyar.


Siz kendinizi ve/veya yöneticinizi, çevrenizi cahil mi değil mi?

cehaletle savaşan mı yoksa "saldım çayıra Mevlam kayıra" grubunu oluşturan grupta mı görüyorsunuz. Sizi değerlendirme yapmanız için kendinizle, vicdanınızla baş başa bırakıyorum.


Eğer cahillikle savaşmıyorsanız, şimdi "cahil" olmasanız bile "cahil ve afedersiniz ama .(siz anladınız) ... olma yolunda" maalesef hızla ilerliyorsunuz." demektir.


Görmedim, duymadım, bilmiyorum anlayışını terk ederek, Lütfen, öncelikle işiniz ve ilgi alanınızdaki konuları bilin, bilmiyorsanız araştırın, öğrenin, üzerinde düşünün, yazın, anlatın, paylaşın. Bunlarla ilgili dünyadaki gelişmeleri takip edin.


Lütfen,

Dün böyle dedin, bugün ise böyle diyorsun. Neden? Ne değişti?

Dün sorun yoktu, bugün sorun var? Kimden kaynaklandı? Ne oldu?

O memlekette sorun yok, bizde var? Neden oluyor böyle?

Bizde yok ama onlarda var? Biz neyi farklı yapıyoruz? ..

bu ve bunun gibi aklınıza takılan tüm sorularınızı

"Ne, Neden, Ne zaman, Nerede, Nasıl ve Kim (5N-1K)" ile sorun.


"Eğer bir gün benim sözlerim bilimle ters düşerse bilimi tercih edin." diyen ATAMIZ, kendisi dahil herkesin sorgulanması gerektiğini açık yüreklilikle ifade ediyor.


Eğer cahillikle mücadele ederseniz

Göreceksiniz, kendinizi daha güçlü hissedeceksinizi

Karşınızdakinin sizi "insan" yerine koymasını sağlayacaksınız.

Böylece, "En büyük savaş, cahilliğe karşı yapılan savaştır" diye Gazi Mustafa Kemal ATATÜRK'ün silah arkadaşı olma şerefine ve onuruna sahip olacaksınız.

Bu video, Cumhuriyet'in 100'üncü kuruluş yıldönümüne özgü başlattığım "Bireysel Gelişime Destek ve Cahillikle Mücadele" Projesi kapsamında hazırlanan Kişisel Gelişim konulu 24., toplamda ise 166. videosudur.

Kişisel gelişim videomu izlediğiniz için teşekkür eder, eğer beğendiyseniz videomu sevdiklerinizle paylaşmanızdan onur ve mutluluk duyarım.

Gününüz aydın, zamanınız akıl, sevgi, bilgi, merhamet, adalet ve yardımseverlik dolu olmasını dilerim.


Konu ile ilgili videolar:





Güzel günler sana gelmez, sen onlara yürüyeceksin.

Hz.Mevlana


1. Yalın Yönetim ilgili diğer bilgileri Yazardan Direkt Yayınevi tarafından basılan "Yalın Yönetim ve Teknikleri: Soru ve Yanıtlarla" adlı kitabımda bulabilir, www.heryerdekitap.com ve amazon.com.tr adreslerinden sipariş vererek temin edebilirsiniz.

2. Ayrıca, www.freeleansixsigma.com web sayfamda Türkçe ve İngilizce Yalın Altı Sigma ile ilgili detaylı bilgilere ulaşabilirsiniz.

3. Yalın Yönetim ile ilgili kısa fakat öz ve açıklayıcı bilgileri içeren eğitici videolarımı "Dr.Bahtiyar EREN" YouTube kanalımda bulabilirsiniz. Videolarım İngilizce ve Türkçe olarak hazırlanmıştır.


Not: Ayrıca, günlük konuşmalarımızda bazen, cahiller (veya cehalet için) Arapça ve Farsça kelimelerin birleşiminden oluşan ve dayanılmaz anlamına gelen "tahammülfersa" kelimesi de kullanılmaktadır.

Kalite dostu ve gönüllüsü olmanız ve kalmanız dileğiyle saygılarımı sunarım.

Dr.Bahtiyar EREN


Resim: https://pixabay.com/images/id-3700116/ (Erişim Tarihi: 27 Nisan 2020)

[1] https://steemit.com/cahilnedir/@youtubercan/cehalet-nedir-cahil-ve-dehalet (Erişim Tarihi: 28 Mayıs 2020)

[2] https://www.milliyet.com.tr/cahil-insanlarin-en-belirgin-10-ozelligi-molatik-6046/?Sayfa=11 (Erişim Tarihi: 28 Mayıs 2020)

[3] https://parlakfikirler.org/cehaletten-kurtulmak-icin-yapilabilecekler/



KG17. Cahil kimdir ve çeşitleri nelerdir? Cahillerin ortak özellikleri nelerdir?


Gazi Mustafa Kemal ATATÜRK'ün "En büyük savaş, cahilliğe karşı yapılan savaştır" sözü doğrultusunda bu videoda cahillik kavramı incelenmiştir.


Bu videoda;

Cahil kimdir? Cehalet ile ilgili Türkçede kullanılan kavramlar nelerdir? Cahil çeşitleri nelerdir? Cahillerin ortak özelliği nedir? Cahillikten kurtulmanın yolları nelerdir? gibi soruların cevapları anlatılmıştır.

0 views
Operations Research
CSSBB, CSSGB, CQE
(American Soceity of Quality-ASQ)

© 2019 by Bahtiyar EREN. Bu web sayfası Wix.com programı ile oluşturulmuştur.

Pictures are taken from https://pixabay.com