• Dr.Bahtiyar EREN

5. Organizasyonların kurumsal yönetim ölçütleri ve olgunluk seviyeleri nelerdir ?

Updated: Nov 14, 2019


Organizasyonların yönetim seviyelerine yönelik hedef koyarken bulunduğu seviyeyi ve durumlarını çok iyi bilmeleri gerekmektedir. Aksi takdirde, ne kadar gelişim sağlandığı konusunda tam bir fikir birliğine kavuşamazlar.


Bu durumun daha iyi anlaşılması için, sağlığından ve/veya dış görünümünden rahatsız olan insanların sıklıkla uyguladığı diyet programı ile konu ilişkilendirerek anlatılmıştır.



Maliyet ve Performans İlişkisi Görseli

Örneğin, diyete başlayan bir kişi kesinlikle kilosunu (ve gerekiyorsa kan değerlerini) biliyordur (bilmesi tavsiye edilmektedir). Diyete başlayan kişilerin çoğu, aynı zamanda hedef kilo değerlerini de biliyordur. Diyet yaparak geçirilen örneğin bir hafta, bir ay, üç ay sonunda diyet yapan kişi sizinle karşılaştığında “bu kilodan şu kiloya düştüm, aynı şekilde devam ederek şu kadar kilo verdikten sonra o kiloda kalmaya çalışacağım” diyecektir. Bu örnekte geçen “başlangıç kilosu” sizin “mevcut durumunuzu”, “hedef kilonuz” ise “vizyonunuzu ve hedefinizi”, “kilo kriteri” ise sizin “ölçüm kriterinizi” temsil etmektedir.

Organizasyonlar söz konusu olunca, "kilo" kriteri gibi tek bir kriter mevcut olmayıp, literatürde toplam sekiz adet "kurumsal ölçüt" bulunmaktadır. Ayrıca, diyet örneğindeki “kilo kriterinin” iki seviyesi mevcuttur, bunlar “mevcut kilo” ve “hedef kilo”. Yönetim biliminde ise iki durum yerine genelde beş seviye bulunmaktadır. Kısaca her bir kurumsal ölçütün değerlendirilmesi için de beş adet kurumsal olgunluk seviyesi bulunmaktadır (Aartsengel ve Kurtoglu, 2013:29)[1] .


Kurumsal Yönetim Ölçütleri
(1) Liderlik,
(2) Kültür ve değerler,
(3) Stratejik planlama ve yönetim,
(4) Performans ölçümü,
(5) Performans yönetimi,
(6) Uyarlama ve katılım,
(7) Süreç iyileştirme ve yönetimi ve
(8) Sürdürme


Kurumsal olgunluk seviyesi
(1) Seviye 1: Durağan seviye
(2) Seviye 2: Tepkisel seviye
(3) Seviye 3: Öngörüsel seviye
(4) Seviye 4: Hedefe dönük yönetim seviyesi
(5) Seviye 5: Sürekli iyileşen seviye

Ölçütlerin öncelik sırası veya ağırlığı organizasyondan organizasyona değişkenlik gösterebilir.


Örneğin, kamu kurumlarında “liderlik”, “stratejik planlama”, “sürdürme” ön plana çıkarken, sivil kurumlarda “kültür ve değerler”, “performans ölçümü ve yönetimi”, “sürekli iyileştirme” ön plana çıkabilir.


Ayrıca, her bir ölçütün aynı seviyede olması da her zaman mümkün olmaz. Örneğin, bir organizasyon sekiz ölçütün tamamında öngörüsel seviyede (seviye 3) olabileceği gibi, “liderlik”, “kültür ve değerler”, “stratejik planlama ve yönetim” ölçütlerinde tepkisel seviyede (seviye 2), “performans ölçümü” ve “performans yönetimi” ölçütünde öngörüsel seviyede (seviye 3), “uyarlama ve katılım”, “süreç iyileştirme ve yönetimi” ile “sürdürme” ölçütünde de hedefe dönük yönetim seviyesinde (seviye 4) olabilir.


Tüm ölçütlerde aynı anda seviye atlaması söz konusu olabileceği gibi her bir ölçüt için seviye atlama farklı zaman dilimlerinde de olabilir.


Liderlik” ölçütü ile organizasyon liderinin yetki ve sorumlulukları, lider olmadığında işlerin aksayıp aksamadığı, liderin kendisine sunulan raporları kontrol edip etmediği, kontrol ettiği raporları takip edip etmediği, organizasyon hedeflerine yönelik çalışmaların olup olmadığı, varsa bu hedeflerin nasıl ve kim tarafından kontrol edildiği, liderlerin astlarına yetki ve sorumluluk devri yapıp yapmadığı gibi hususlar incelenir.


Kültür ve değerler” ölçütü ile organizasyonun vizyon ve değerlerinin olup olmadığı, varsa anlaşılıp anlaşılmadığı, anlaşıldıysa yaşanıp yaşanmadığı, vizyon ve değerlerin nasıl ve kim tarafından hazırlandığı, vizyon ve değerlerin organizasyon kültürüne uyumluluğu gibi hususlar incelenir.


Stratejik planlama ve yönetimi” ölçütü ile organizasyonun stratejik plan ve hedeflerinin bulunup bulunmadığı, kim tarafından yönetilip takip edildiği, periyodik gözden geçirme ve güncellemelerin nasıl yapıldığı, stratejik planlar ile alınan kritik kararların birbirleriyle etkileşimi ve uyumunun nasıl olduğu gibi hususlar incelenir.


Performans ölçümü” ölçütü ile çalışanların performans verilerinin nasıl ve kim tarafından toplandığı, toplanan verilerin işe veya stratejik hedeflere dönük olup olmadığı, performans sonuçlarının sürekli geliştirilip geliştirilmediği gibi hususlar incelenir.


Performans yönetimi” ölçütü ile performans ölçümlerinin organizasyon kriteri için önemli olup olmadığı, performans sonuçlarının ayırt ediciliği, bireysel ve birim bazında performans kriterlerinin olup olmadığı, performans sonuçlarından ve ölçümünden sorumlu birimlerin varlığı, kararların alınmasında performans sonuçlarının ne kadar önemli olduğu gibi hususlar incelenir.


Uyarlama ve katılım” ölçütü ile işe ve sürece odaklanma derecesi, müşteri ihtiyaç ve geri beslemelerinin alınıp alınmadığı, bunların organizasyon strateji ve vizyonuna katkısı, bu katkıların hiyerarşik olup olmadığı, organizasyon stratejisine göre organizasyonun yeniden yapılandırılıp yapılandırılmadığı gibi hususlar incelenir.


Süreç iyileştirme ve yönetimi” ölçütü ile organizasyon süreçlerinin kayıt altında olup olmadığı, süreçler arasında tekrarların kontrolü, süreç iyileştirme modelinin varlığı, kritik süreçlerin yönetilip yönetilmediği, süreç iyileştirmeden sorumlu kurumsal birimin olup olmadığı gibi hususlar incelenir.


Sürdürme” ölçütü ile organizasyonun karşılaştığı problemlerin çözümünden sorumlu kişi/birimlerin olup olmadığı, organizasyon stratejisinin belirlenmesinden, uygulanmasından ve geliştirilmesinden sorumlu kişi/birimlerin oluşturulup oluşturulmadığı, stratejik (uzun vadeli) düşünme alışkanlığının ve kültürünün organizasyon kültürü içinde yerleşip yerleşmediği gibi hususlar incelenir.


Kurumsal yönetim ölçütleri ve olgunluk seviyeleri

Sonuç olarak; bir konuda ilerlemek isteyen ister bir birey olsun isterse bir organizasyon olsun mutlaka hedefini ve mevcut durumunu belirlemek durumundadır. Organizasyonların mevcut durumlarını ve hedeflerini belirlerken referans olarak 5 adet seviye ve bu seviyelerle ilişkilendirilmiş 8 adet ölçüt bulunmaktadır. Literatürde seviye ve ölçütler farklı isim ve şekilde bulunabilir. Burada unutulmaması gereken durum, organizasyon yönetimi ve bu yönetimin sürekli iyileştirilmesi söz konusu olduğunda, bu durumun hemen başarılamayacağı, bu nihai hedefin aşamalı olarak ve zaman içinde gerçekleştirilebileceğidir.


İlim ilim bilmektir

İlim kendin bilmektir

Sen kendini bilmezsen

Ya nice okumaktır

Yunus Emre


Sözün hikayesi:

Lewis Carroll’un “Alice Harikalar Diyarındaki Maceraları” kitabındaki bir karakter olan Cheshire kedisi (meşhur gülen kedi) organizasyonun nereye gitmesi konusunda çok güzel bir söz söylemiştir. Bir gün Alice bir yol ayrımına gelir ve ağacın üzerinde Cheshire kedisini görür.

Alice: “Hangi yoldan gitmeliyim?” der.

Kedi, “Nereye gitmek istiyorsun?” diye sorar.

Alice: “Bilmiyorum” diye yanıtlar.

Kedi: “O zaman, hangi yol olduğu hiç fark etmez.” der kedi,


Eğer kendinizi kitapta geçen “Alice” gibi hissediyorsanız, öncelikle nerede olduğunuzu ve sonra da nereye gitmek istediğinizi bilmek zorundasınız. Biliyorsanız zaten sorun yok demektir. Şekil 6’da sunulan matrisi, bu bölümde verilen bilgiler çerçevesinde doldurduktan sonra güçlü ve zayıf yönlerini belirleyebilir, zayıf yönlerinizin geliştirilmesi için eylem planları hazırlayabilirsiniz.


Bu konu ile ilgili hazırlanmış video linki:


Not:

1. Yalın Yönetim ilgili diğer bilgileri Yazardan Direkt Yayınevi tarafından basılan "Yalın Yönetim ve Teknikleri: Soru ve Yanıtlarla" adlı kitabımda bulabilirsiniz. Kitabımı www.heryerdekitap.com ve amazon.com.tr adreslerinden sipariş vererek temin edebilirsiniz.

2. Ayrıca, www.freeleansixsigma.com web sayfamda Türkçe ve İngilizce Yalın Altı Sigma ile ilgili detaylı bilgilere ulaşabilirsiniz.

3. Yalın Yönetim ile ilgili kısa fakat öz ve açıklayıcı bilgileri içeren eğitici videolarımı "Dr.Bahtiyar EREN" YouTube kanalımda bulabilirsiniz. Videolarım İngilizce ve Türkçe olarak hazırlanmıştır.



Kalite dostu ve gönüllüsü olmanız ve kalmanız dileğiyle saygılarımı sunarım.

Dr.Bahtiyar EREN

[1] Aartsengel, V.A., Kurtoglu, S. (2013). A Guide to Continuous Improvement Transformation: Concepts, Processes, Implementation. Berlin Heidelberg: Springer-Verlag.


Resim Kaynağı

https://thumbor.forbes.com/thumbor/960x0/https://blogs-images.forbes.com/moiravetter/files/2016/04/Depositphotos_83863520_m-2015-copy.jpg

https://www.flickr.com/photos/vuhung/8095592977/in/photolist-dko2Kg-dpSeiw-g437iH-7gs3kb-9qrRvr-igPf1u-gXtf1M-5oQaYv-8MzQCZ-Tik6gw-dpR8iV-egPeRi-JucGWT-akwW7X-dq1N9D-dpxvxv-RjPPhB-b81tdF-9TYpkf-dpRhHh-eTywgh-qTLqmA-bx3wa7-e6PeSx-87Ra4U-dpNeCn-dq3xPY-gxCDpW-4X7pFh-252AN84-jsSEwV-oW19Ly-oZcUod-S3Wijb-8Mpgd8-dpSNUc-diBQPw-78dQhE-25cBko2-dhxZna-oJKcWS-akvk22-toYDrd-fnRwG5-jsCZXp-2f7GpNR-PQpJ6m-SxfdiN-aj8kyw-bdZHfB



15 views
Operations Research
CSSBB, CSSGB, CQE
(American Soceity of Quality-ASQ)

© 2019 by Bahtiyar EREN. Bu web sayfası Wix.com programı ile oluşturulmuştur.

Pictures are taken from https://pixabay.com