• Dr.Bahtiyar EREN

43. Nemawashi tekniği

Akıllı insan aklını kullanır, daha akıllı insan başkalarının da aklını kullanır. Bernard Shaw



Japonca bir kelime olan "Nemawashi" iki kelimeden oluşmaktadır. "Ne" kelimesi, kökleri, "Mawashi" ise etrafından anlamındadır. Nemawashi kelimesi salt kelime anlamı köklerin etrafından anlamına gelmektedir. Esasında tam olarak bir ağacın kökünden sökülerek bir yerden bir yere taşınması için yapılması gerekenler anlamında kullanılmaktadır. İngilizce literatürde ise "lay the groundwork" deyimi ile açıklanmaktadır (İngilizce deyimin anlamı, yapılacak iş için altyapıyı hazırlamak, yapılacak iş için hazırlık yapmaktır).


Yalın altı sigma yönetiminde, özellikle Toyota Üretim Sistemi prensiplerinden birisi olan

"Nemawashi", gerçek anlamına benzer bir şekilde yeni bir düşüncenin, bir uygulamanın organizasyon içinde gerçekleştirilmesi için kullanılmaktadır.



Ağacın kökleriyle bir yerden bir yere taşınması esnasında ağacın köklerine zarar gelmemesi için çok dikkatli çalışılması ve zaman harcanması gerekmektedir.




Bu neden mi yapılmaktadır?


Çünkü, ağacın taşındığı yerde de sağlık bir şekilde kök salması amaçlanmaktadır.


Her akıl, idrak edemediği ve gücünün yetmediği şeyleri inkar eder.

İbn-i Haldun


Bu yaklaşımda, bulduğunuz yeni fikrin, yeni uygulamanın "ağaca", hayata geçirileceği organizasyonun çalışma kültürü, kaynakları kullanan yöneticilerin karar verme özellikleri, organizasyonun karar alma sistematiği vb. hususlar da "ağacın köklerine" benzetilir. Ağacın kökleri ne kadar sağlam kalırsa ağacın o kadar çabuk kökleneceği ve doğal yaşamına devam edeceğinden hareketle, yeni fikrin/uygulamanın yöneticilere "anlatılması, anlaşıldığının teyit edilmesi, olası belirsizlerin giderilmesi, (varsa) soruların cevaplanması ve önerilerinin alınıp değerlendirilmesi, "olur"larının önceden alınması" yoluyla "ortak aklın kullanılarak "uzlaşma"nın sağlanması hedeflenir.


Sonuç olarak Nemawashi, yeni fikrin/uygulamanın resmi olarak işlemlerinin başlamasından önce sistematik bir yaklaşımla karar vericiler ve paydaşlarla "uzlaşmanın" resmi ve gayri resmi toplantılarla sağlanmasıdır. (Yani kervanın yolda değil yola çıkılmadan önce düzenlenmesidir.)


Yeni fikirlerin ve yeni uygulamaların yöneticileri tarafından kabul edilmesi için anlaşılması gerektiğini yıllar önce İbn-i Haldun bize öğretmiştir. Bu öğretiye uygun, Türk kültüründe bir çok eylem, deyim ve atasözü bulunmaktadır. Bunlardan bazıları:


Karar ile ilgili eylemlerimiz

Karara bağlamak, karar altına almak, karar kılmak,

karar vermek, karar almak, karara varmak,


Atasözleri ve deyimlerimiz

Danışan dağı aşmış, danışmayan düz yolda şaşırmış.

Bir elin sesi çıkmaz. Bir elin nesi var, iki elin sesi var. Bir el bir eli yıkar, iki el bir yüzü yıkar.

Bilmemek ayıp değil, sormamak ayıp. Akıl akıldan üstündür. Yol sormakla bulunur.


Akıl ve fikir ile ilgili eylemlerimiz

Akıl danışmak, fikir danışmak, düşünüp taşınmak, akıl vermek, aklına yatmak,

akıl var izan var, aklın yolu bir, aklınla bin yaşa,

aklın süzgecinden geçirmek.


"Nemawashi" tekniği, "lobicilik" yaklaşımı ile karıştırılmamalıdır[1]. Lobicilik ile amacın ulaşılmasına olanak sağlayan etik dışı davranışlar, rüşvet gibi kanun dışı faaliyetler dahil her türlü davranış ve düşünce kabuldür. Ancak, "Nemawashi" karar vericiler dahil kararı etkileyecek, karardan etkilenecek olan taraflar ve paydaşlar ile gayri resmi toplantı ve görüşmelerin yapılması (akıl danışılması, fikir alışverişinde bulunulması gibi) akla gelmelidir.


Nemawashi tekniği, resmi ve gayri resmi toplantılarla uygulanabilir. Karar verici ve paydaşlarla bire-bir veya küçük gruplar halinde görüşülebilir. Amaç, karar verici ile fikir babası arasında resmi toplantılarda ortaya çıkabilecek anlaşmazlıkların, yanlış anlaşılmaların önceden bire-bir veya gayri resmi ortamda konuşulup anlaşılmasının sağlanmasıdır.


Nemawashi tekniğinde "Kararlar ilgili tüm birimlere/kişilere danışılarak, tüm seçenekler detaylı olarak düşünülerek ve uzlaşarak (gerekirse yavaş olabilir) alınmalı, ancak alınan kararlar çok hızlı bir biçimde uygulanmalıdır".


ABD eski başkanlarından Abraham Lincoln, "Eğer ağaçları kesmek için altı saatim varsa, bunun ilk dört saatini baltamı bileylemek için harcarım" demektedir. Einstein ise "Bir problemi çözmek içn eğer 60 dakikam varsa, 55 dakikamı problemi, 5 dakikasını da çözümleri düşünmek için harcarım" demektedir. Görüldüğü üzere planlama ve hazırlık esasından çok önemlidir. Atalarımız bu konuda, "Acele bir ağaçtır, meyvesi pişmanlıktır" demiştir. "Son pişmanlığın fayda etmeyeceğini" hatırlayarak hazırlık aşamasına önem vermeliyiz.


Nemawashi tekniği, bize doğrudan projemizi en kısa sürede uygulamayı değil, projemizi tüm paydaşlarla ve karar vercilerle paylaşmamızı önermektedir. Projemizi içeriğini, amacını, kapsamını Onlarla açık açık konuşarak, Onlara faydalarını anlatarak, Onların görüşlerini alarak, projeye onların penceresinden bakarak ve çekincelerini anlayarak bir ilerlemeyi ve "ortak akıla" ulaşmayı hedeflemeliyiz. Ortak akıl esasında karar verici ve paydaşlarla varılmış olan "uzlaşma"nın eseridir. Bu gayri resmi "uzlaşma", projeyi resmi olarak başlatmadan (veya yola çıkarmadan) yani "kervanı düzenlenmiş olarak yola çıkarmamızı" sağlayacaktır.


Görüldüğü üzere, bizim kültürümüzde akıl akıldan üstündür prensibiyle akıl almak ve akıl danışmak gibi eylemler vardır. Ancak, biz Türkler "bilen", Japonlar ise bunu günlük üretim faaliyetlerinden "yapan/uygulayan" oldukları için fark yaratmaktadırlar.


Japonların kervanı bir kere yola çıktı mı tam gaz dağı aşarken, bizim kervan yola çıkıp duruyor ve bazen de dağı aşmayı bırakın düz yolda yolunu şaşırıyor.


Nemawashi tekniği, organizasyon içinde iletişim kurulması ve uzlaşmanın gerçekleştirilmesi sürecidir [2]. Organizasyon içi ilişki ve iletişim için dörder husus ön plana çıkmaktadır.


Organizasyon içi ilişki için:

(1) İçten ve samimi olun. Katınızdaki, bölümünüzdeki kişilerle iyi ve samimi ilişki kurun.

(2) Ekibinizi kurun. Hem iş hem de sosyal konular için konuşabileceğinizi "kanka"larınızı, ekibinizi kurun ve Onlarla sürekli iletişimde kalın.

(3) Proaktif olun. Olayların ve faaliyetlerin önünde gidin, ön alarak kritik pozisyondaki kişileri bilgilendirin, Onlarla iletişime geçin.

(4) Organizasyonun resmi ve gayri resmi yapısını öğrenin. Organizasyonun resmi hiyerarşik yapısı yanında organizasyon içinde kimin hangi konularda ne zaman gayri resmi lider olduğunu, lider olarak tanındığını bilin.


Organizasyon içi iletişim için:

(1) Paylaşımcı olun. Organizasyondaki resmi ve gayri resmi liderlerle iletişiminizi güçlü tutun, projeniz ile ilgili gelişmeleri kendilerine aktarın.

(2) İşe arkadaşlarınızdan başlayın ve genişleyerek devam edin. Projeniz ile ilgili bilgileri önce iş arkadaşlarınıza anlatmakla başlayın. Arkadaşlarınıza ve astlarınıza, gerekirse arkadaşlarınızın astlarına projenizi anlatarak onların görüşünü alın, eğer böyle bir proje başlarsa onların da aynı fikirde olduğunu teyit edin, proje ve etkileri üzerinde uzlaşma sağlayın.

(3) Projenizin ilk taslak planını oluşturun ve anlatmaya başlayın. Projenin fikir babası, projenin ilk taslak planını, uygun kişilere anlatarak kendisini ve projesini olgunlaştırır.

(4) Projenin taslak planını gayri resmi toplantılarda düzenli bir şekilde anlatın. Projenin fikir babası, projenin kapsamını, içeriğini, faydalarını ve zorluklarını, risklerini, projedeki problemin kök nedenlerini ve giderici önlemlerini, ihtiyaç duyulan kaynağın miktarı ve nereden karşılanacağı (mümkünse) vb. hususlarını taslak olarak resmi ve gayri resmi toplantılarda anlatır. Bu anlatım esnasında bugüne kadar kimlerle görüşüldüğü, kimin ne şekilde projeye katkıda bulunduğu açıklanarak varsa proje hakkında geri besleme alınır, sorular varsa cevaplanır ve proje daha da olgunlaştırılır. Proje olgunlaşıncaya ve paydaşlar bilgilendirilinceye kadar bu süreç tekrar edilerek tamamlanır.


Bu sekiz adımlık yaklaşım ile proje, tüm paydaşlarla ve karar vericilerle detaylı bir şekilde anlatılmış olunur. Artık sıra, resmi olarak projenin açıklanmasına gelmiştir.


Türk ve Japon çalışma kültürlerinin karşılaştırılması [3]:

Bizim kültürümüzde ve genelde batı kültüründe projeler, resmi toplantılarda anlatılmaktadır. Eğer üst düzey yöneticilere resmi toplantı öncesinde anlatılması durumunda "Çok yoğunum, anlamıyor musun benim buna vaktim yok, eğer yapacağımız resmi proje toplantısında bunu anlatacaksan şimdi niye anlatıyorsun?" gibi tepkilerle karşılaşırız. Adı geçen resmi toplantılarda projeyi anlattığımızda da genelde karar bir sonraki toplantıya kalır. Çünkü bunun için geçerli ve herkes tarafından kabul edilebilen bir mazeretimiz vardır. "Toplantıda sorulan, cevabı tatmin etmeyen sorular için, toplantıda ortaya çıkan görüşlerin ve bakış açılarının araştırılması için proje sahibinin ilave süreye ihtiyacı olacaktır." Böylece karar "başka bahara" kalmış ve yönetici de mutlu bir şekilde yoğun temposuna devam eder.

Japon kültüründe ise eğer karar verici, projeyi ilk defa resmi toplantıda duyarsa kendisine hareket edilmiş hisseder, kendisinin önemsenmediğini düşünür. Bizdeki durumun tersi yani.


Sonuç: Atalarımız;

"Danışan dağı aşmış, danışmayan düz yolda şaşırmış." diyerek "uzmanlığa,

"Bir elin nesi var, iki elin sesi var." diyerek "takım çalışmasına" önem vermiştir. Nemawashi esasında bizim kültürümüzde yer alan ama günümüzde üstü toz kaplamış eski bir alışkanlığımız olduğunu düşünüyorum.


Bu Nemawashi tekniğinin özünde "İletişim, ortak akıl ve uzlaşı oluşturma" kültürü vardır. Yani, Japon çalışanlar, "yöneticelerine rağmen değil", yöneticileriyle "bir, birlikte ve beraber bir takım olarak" hedefe varma yolculuğunu planlamaktadır. Daha açık ifadeyle; Japonlar "çorbada (problemin çözümünde) herkesin tuzu var" yaklaşımını ve "herkesin elini taşın (yani problemin) altına koymasını" zorlayarak çözüme gitmektedir.


Günümüz şartlarında,

Bizim kültürümüzün bir parçası olan atasözlerimizi unutur, gerektiği gibi uygulamaz,

"Yaptım oldu", "Yaptımsa ben yaptım, yönetici değil miyim?" diyerek bireyselciliği ön plana çıkarırsak, "Hayatta en gerçek yol gösterici bilimdir" sözünü rehber edinmezsek, Maalesef "Düz yolda bile şaşırır, Japonların tozunu yutarız". (Not: Sadece Toyota firmasının dünya genelinde 5 karargahı, 20 tasarım araştırma ve geliştirme merkezi ve 67 üretim fabrikası bulunmaktadır.)


Konu ile ilgili video:



Güzel günler sana gelmez, sen onlara yürüyeceksin.

Hz.Mevlana


1. Yalın Yönetim ilgili diğer bilgileri Yazardan Direkt Yayınevi tarafından basılan "Yalın Yönetim ve Teknikleri: Soru ve Yanıtlarla" adlı kitabımda bulabilir, www.heryerdekitap.com ve amazon.com.tr adreslerinden sipariş vererek temin edebilirsiniz.

2. Ayrıca, www.freeleansixsigma.com web sayfamda Türkçe ve İngilizce Yalın Altı Sigma ile ilgili detaylı bilgilere ulaşabilirsiniz.

3. Yalın Yönetim ile ilgili kısa fakat öz ve açıklayıcı bilgileri içeren eğitici videolarımı "Dr.Bahtiyar EREN" YouTube kanalımda bulabilirsiniz. Videolarım İngilizce ve Türkçe olarak hazırlanmıştır.


Kalite dostu ve gönüllüsü olmanız ve kalmanız dileğiyle saygılarımı sunarım.

Dr.Bahtiyar EREN


Kaynakça

[1] https://leanfactories.com/nemawashi-model-for-decision-making/ (Erişim Tarihi: 12 Nisan 2020)

[2] https://www.slideshare.net/NigelThurlow/nemawashi-44012407 (Erişim Tarihi: 12 Nisan 2020)

[3] https://www.japanintercultural.com/en/news/default.aspx?newsID=234 (Erişim Tarihi: 12 Nisan 2020) Picture: https://images.app.goo.gl/BuGAi3NFVYxVhVQc9

18 views
Operations Research
CSSBB, CSSGB, CQE
(American Soceity of Quality-ASQ)

© 2019 by Bahtiyar EREN. Bu web sayfası Wix.com programı ile oluşturulmuştur.

Pictures are taken from https://pixabay.com