• Dr.Bahtiyar EREN

21. Vizyon, Misyon, Strateji, Temel Değerler, Amaç ve Hedefler

Kültür, stratejiyi kahvaltı niyetine yer.

Peter F.Drucker


İnançların düşüncelerine dönüşür. Düşüncelerin söz olur, sözün davranışa dönüşür, davranışın alışkanlıklara döner, alışkanlıkların değerlerini oluşturur, değerlerin de kaderini şekillendirir.

Lao Tzu

Öncelikle son söylememiz gereken en önemli konuyu ilk önce söylememizde çok fayda var. Bütün organizasyonlar, özellikle isteyenler, vizyon, misyon, strateji, amaç ve hedeflerini yazılı hale getirebilir. Ancak, bunları uygulamak çok zordur. Çalışanlarda ve organizasyonun kendisinde “hedeflenen vizyon, misyon ve temel değerlere uygun kültür değişimini” gerekli kılar.

Birbirleriyle ilişkili olan vizyon, misyon, strateji, temel değerler, amaç ve hedef kavramları açıklanırken Muslu (2014)[1] ile Plenert ve Cluley (2012:132) ve Iowa Devlet Universitesinden Dr. Don Hofstrand [2] çalışmaları esas alınmıştır.

Vizyon (Vision): Vizyon, insanları bir arada tutup geleceğe yönlendirerek motive eden bir yol haritasıdır (Ülgen ve Mirze, 2010: 70). Bir vizyon bildirgesi ‘‘Gelecekte ne olmak istiyoruz?’’, “Gelecekte başarmak istediğimiz büyük hedef (büyük resim)?” sorusuna cevap vermelidir99. Açık bir vizyon, misyon bildirgesinin oluşumuna da zemin hazırlar. Birçok örgüt hem misyon hem de vizyon bildirgesine sahiptir. Fakat ilk önce vizyon bildirgeleri oluşturulmalı ve daha çok önem verilmelidir. Vizyon bildirgesi gelişime açık, kısa ve yalın bir şekilde tek bir cümleyle ifade edilmelidir (David, 2002: 56, aktaran Muslu, 2014).

Misyon (Mission): Misyon, bir organizasyonun varlık nedenini, organizasyonun neyi başarmak için var olduğunu belirtir. Kısaca, “Biz kimiz?”, “Varoluş nedenimiz nedir?”, “Şimdiki amacımız nedir? gibi soruları cevaplar. Vizyon ve Misyon bilgilerinin karşılaştırılması da aşağıda sunulmuştur (Akgemci ve Güleş, 2009 s. 14, aktaran Muslu, 2014)

Örnekler:

İkea vizyon[3]: Vizyonumuz birçok insan (müşteriler, çalışanlarımız ve tedarikçilerimiz) için daha iyi bir günlük yaşam yaratmaktır. İkea misyonu: Mümkün olduğunca çok insanın satın alabileceği çok düşük fiyatlarla iyi tasarlanmış, fonksiyonel ev mobilyası ürünleri sunmaktır.

Renault vizyonu[4]: 1900’lü yıllardan beri, çağına uyum göstermesi için otomobilin her zaman ilerleme, çevre ve topluma karşı sorumluluk, herkes için keyif ve sürdürülebilir ulaşım aracı olması gerektiğidir.

Nike misyon: Dünyadaki her sporcuya* ilham vermek ve yenilik sunmaktır. (*Bir bedenin varsa sen de bir sporcusun).

Koç holding vizyonu[5]: Koç Topluluğu, çalışanlarıyla birlikte sürekli gelişmeyi, evrensel kalite ve standartlarda ürün ve hizmetler sunarak müşterilerini memnun etmeyi amaçlar. İşte bu nedenle ülkesi, müşterileri, ortakları, bayileri ve yan sanayi için güvenilirlik, devamlılık ve saygınlık simgesi olmayı hedefler.

Türkiye Bankalar Birliği Vizyonu[6]: Bankacılık sektör büyüklüğünün milli gelire oranının 2023 yılında yüzde 120’yi aşmasına katkı sağlamaktır. Türkiye Bankalar Birliği Misyonu: Bankacılık sektörünün hak ve menfaatlerini korumak, rekabet gücünün artırılmasına, haksız rekabetin önlenmesine, bankacılık mesleğinin gelişmesine ve finansal istikrarın sürdürülmesine katkıda bulunmaktır.

Diğer örnekler[7]:

1. Garanti Bankası Vizyonu: Avrupa’da en iyi banka olmak.

Garanti Bankası Misyonu: Etkinliğimiz, çevikliğimi ve örgütsel verimliliğimizle müşterilerimize, hissedarlarımıza, çalışanlarımıza , topluma ve çevreye kattığımız değeri sürekli ve belirgin bir biçimde artırmak.

2. Kahve Dünyası Vizyonu: Doğru kalite/fiyat oranını sağlayarak geniş ürün yelpazesi ile tüketici beklentilerini en üst düzeyde karşılamak.

Kahve Dünyası Misyonu: Kaliteli, yenilikçi ve farklı ürünler yaratan, Türk kahve kültürünü Türkiye’nin yanı sıra tüm Dünya’da tüketiciler ile buluşturup tüketicilerin kendini iyi hissedeceği ve keyifle tüketeceği ortamlarda sunarak sektöründe en beğenilen ve tercih edilen marka olmak.

3. Ford Otosan Vizyonu: Türkiye’nin en değerli ve en çok tercih edilen sanayi şirketi olmak. Ford Otosan Misyonu: Topluma fayda sağlayan yenilikçi otomotiv ürün ve hizmeleri sunmak.

4. Sabancı Holding Vizyonu: Farklılıklar yaratarak kalıcı üstünlükler sağlamak. Sabancı Holding Misyonu: Rekabetçi ve sürdürülebilir büyüme potansiyeli olan “stratejik bir portföyü” paydaşlarına değer yaratacak şekilde yönetmek.

5. Medipol Hastanesi Vizyonu: En ileri teknolojiyi uzman kadro ile bütünleştirip, geniş kitlelere ulaşabilecek örnek, yaygın, bütünleşmiş bir hizmet sunmak ve hasta memnuniyetini en üst düzeyde tutmak.

Medipol Hastanesi Misyonu: İnsanın en önemli değerlerinden biri olan SAĞLIK’a, çağdaş standartlarda, bütüncül kalite anlayışı içerisinde toplumun değerlerine saygılı bir hizmet yaklaşımını sınır tanımadan sunmak.

6. Hacettepe Üniversitesi Vizyonu: İlham verici bir dünya markası olan; öğrencisi, personeli ve mezunu olmaktan gurur duyulan; değişime ve gelişime liderlik eden bir üniversite olmaktır.

Hacettepe Üniversitesi Misyonu: Araştırma öncelikli bir üniversite olarak, evrensel değerler ışığında verdiği eğitimle; bilim, teknoloji ve sanat alanlarında üstün nitelikli, değişime ve gelişime açık, sorgulayıcı bireyler yetiştirmek, ürettiği bilgi, hizmet ve teknolojiyi toplum yararına sunmaktır.

7. Opet Vizyonu: Sektörde, Türkiye’nin bir numaralı akaryakıt dağıtım şirketi olmak, hizmet ve ürün kalitesiyle tüketicinin birinci tercihi olarak sürekliliği sağlamak, ülkemizde eğitime, sağlığa, çevreye ve tarihi değerlerimize sahip çıkarak daha bilinçli bir toplum oluşmasına katkıda bulunmak.

Opet Misyonu: Faaliyette bulunduğumuz sektörlerde; bireye ve topluma saygılı, hukuka, ekonomik ve ahlaki ilkelere bağlı, sağlık, emniyet ve çevreye duyarlı olarak Opet müşterileri, çalışanları ve hissedarlarının beklentilerini en üst seviyede karşılamak.

8. ENKA İnşaat Vizyonu: Dünya genelinde hizmet veren mühendislik ve inşaat firmaları arasında en iyi ve yenilikçi firmalardan biri olmak.

ENKA İnşaat Misyonu: Güvenli, yüksek kaliteli ve uygun maliyetli inşaat projeleri tasarlamak, inşa etmek ve tamamlamak; müşterilerimiz ile birlikte anlaştığımız iş programına uymak; tüm bunları gerçekleştirirken, ENKA çalışanlarının kariyer gelişimine katkıda bulunmak.

9. İstanbul Büyükşehir Belediyesi Vizyonu: Sürdürülebilir ve yenilikçi çözümlerle hayatı kolaylaştıran, şehircilik ve medeniyet adına küresel değer üreten marka kentin yerel yönetim.

İstanbul Büyükşehir Belediyesi Misyonu: Açığa çıkmamış ihtiyaçları karşılayacak hizmetleri, 21.Yüzyılın yerel yönetim anlayışına uygun şekilde sunmak, belediye hizmetlerini kurumsal bir anlayışla mükemmelleştirirken şehrin kültürel kimliğini yaşatmak.


Temel değerler (core values): Organizasyonun temel değerleri, genelde vizyon ve misyon ile birlikte belirlenir. Temel değerler [14]; çalışırken, her hangi bir kararı alırken, yeni iş gücünü temin ederken, eğitim ihtiyaçlarını belirlerken, performans değerlendirmesi yaparken, kısacası her yerde 7/24 kullanılmalıdır. Vizyon ve misyon hedeflerine ulaşılırken 1) Etik değerlerin ne olacağı, 2) Nasıl davranılacağı, 3) Nasıl düşünüleceği, 4) Ne hissedileceği, 5) Nasıl karar alınacağı gibi hususlar temel değerler bildirgesinin ana konusudur.


Örnekler:

1. Ankara Üniversitesinin Temel Değerleri[8]: Akademik özgürlüğe öncelik verme, Etik değerlere bağlılık, Cumhuriyet değerlerine bağlılık, Tarihine sahip çıkma, Kentle bütünleşme, Saydamlık, Katılımcılık, Çalışana ve öğrenciye güven duyma, Öğrenci merkezlilik, Toplumsal cinsiyet eşitliğine duyarlı, Ülke sorunlarına / önceliklerine duyarlı.

2. PTT Temel Değerleri[9]: Önce Güvenlik!, Adalet, Dürüstlük, Güvenilirlik, Şeffaflık, Yüksek Müşteri Odağı ve Gizlilik Politikası, Yüksek Kalite Standartları, Kuruma Sadakat, Kanunlara ve Kurallara Riayet, Kaynak Kullanımında Optimizasyon, Tasarruf ve Verimlilik, Kendini Geliştirme, Yaratıcılık ve Yenilikçilik, Her Alanda Yüksek Teknoloji ve Otomasyon, Kurumsallık ve Standardizasyon, Takım Ruhu, Çevreye ve İnsana Saygı.

3. Koç Holding Temel Değerler: Müşterilerimiz velinimetimizdir, Daima "en iyi" olmak,vazgeçilmez hedefimizdir, En önemli sermayemiz,insan kaynağımızdır, Amacımız,sürekli gelişmek için kaynak yaratmaktır, Üstün iş ahlakı ve dürüst çalışma ilkelerine uymak düsturumuzdur, Gücümüzü aldığımız türk ekonomisine güç katmayı hedef alırız.

4. Türkiye Bankalar Birliği Temel Değerleri118: Paydaş Odaklılık, Sürekli İyileştirme ve Yenileşim, Tanıma ve Takdir


5. Diğer Örnekler[10]:

Ziraat Teknoloji: Müşteriler, İş ahlakı, Gelişim, Çalışanlar, Toplumsal sorumluluk, takım çalışması ve karar alma, İletişim, Tedarikçiler, Değişime uyum.

Dorak Holding: Müşteri odaklılık, Liderlik, Değerlerimize bağlılık, Küresel tecrübe, Sürdürülebilir büyüme.

Yaşar Holding: Önce Tüketicilerimiz ve müşterilerimiz, Operasyonel mükemmelliyetçiliğimiz, İnsan kaynağımız, Etik duruşumuz, Çevresel ve sosyal sorumluluğumuz.


Strateji (Strategy): Bir plandır. Strateji için esas olan, arzulanan sonuçlara, hedeflere ve amaçlara ulaşmaktır. Stratejide de işletme ve onun içinde yaşadığı çevre dikkate alınır. Fakat, strateji plandan daha dinamiktir ve işletmenin ulaşmak istediği sonuçları etkileyebilecek rakip veya rakiplerin olası faaliyetlerinin de ele alınmasını gerektirir. Vizyon ve misyon ile amaç ve hedefler saptanır. Örgütü amaç ve hedeflerine yönelten ise stratejisidir. Burada, strateji amaç ve hedefe giden yolun yönünü belirler (Ülgen ve Mirze, 2010: 35, aktaran Muslu, 2014). Bu yüzden gidilecek yolun yönü belli olduktan sonra hedefe birden fazla yolla (strateji ile) gidilebilir.


Amaç (Goals): Organizasyonun varoluş gerekçesine uygun olarak başarması gereken ana hedeflerdir. Amaçların özelliklerini Plenert ve Cluley (2012:132) şu şekilde sıralamaktadır.

(1) Geniş bir katılım ile hazırlanmalı

(2) Organizasyonun ve çalışanların ortak bir değeri olmalı,

(3) Birbirleriyle çelişmemeli,

(4) Değişime müsaade etmeli ve değişimi desteklemeli,

(5) Basit ve anlaşılır olmalı,

(6) Ölçülebilir olmalı,

(7) Ödün verilmemeli,

(8) Zorlayıcı ama erişilebilir olmalı.


Vizyon ve misyon, örgüt içerisinde hangi mevki’de olursa olsun, bütün çalışanların paylaştığı ortak bir değerdir. Amaçlar ise, her bir departman/bölüm için farklılaşır. Burada önemli olan, farklılaşan amaçların, ortak bir vizyonu ve misyonu gerçekleştirmeyi başaracak şekilde ifade edilmesidir.


Hedefler (Objectives) ise amaçların detaylandırılmış ve takvimlendirilmiş halidir99. Amaçlarda olduğu gibi departman/bölüm bazında farklılaşma doğaldır. Hedefler, şube/birim ve hatta personel/ kadro/ pozisyon bazına kadar detaylandırılır. Dolayısıyla hedeflerin farklılaşması da daha detaylı ve çeşitlidir.

Eylem Planı (Action plan): Organizasyonun hedeflerinin 5N-1K soruları ile detaylandırılmasını içerir. Bu eylemlerin bazıları “kritik” olarak adlandırılır. Çünkü bazı eylemler doğrudan hedefin gerçekleştirilmesine katkı sağlarken diğerleri ikinci veya üçüncül seviyede destek sağlar.

Kritik Performans Göstergesi: Organizasyon hedelerine girdi, süreç ve/veya çıktı bazında kritik girdi sağlayan göstergelere/kriterlere denir. Ünlü yönetim gurusu Peter F.Drucker'ın söylediği gibi "Ölçülenler yapılır" felsesefine uygun olarak KPG, organizasyonun amaçlarına ve hedeflerine en çok katkı yapan ölçütlere denir şeklinde basit bir tanım yapılabilir.

Temel değerler, vizyon, misyon, amaç ve hedefler ile eylemler ve kritik performans gösterlerinin belirlenmesi aşamasında sorulacak sorular aşağıda özetlenmiştir[11].


Amaç-Hedef-Eylem Planı-Kritik Performans Göstergeleri için örnekler

Örnek-1:

Amaç: Kar oranını artırmak

Hedef: İşletme maliyetini önümüzdeki 12 ay içinde %10 düşürmek

Eylem Planı: Satınalma ve Finans Başkanlığı, tedarik maliyetlerinin nasıl düşürülebileceğine dair detaylı analizi ve uygulama planını 6 hafta içinde tamamlayarak yönetim kuruluna sunacak.

Kritik Performans Göstergesi: a. İşletme maliyeti, b. Üretim maliyeti / Satış fiyatı oranı


Örnek-2:

Amaç: Kar oranını artırmak

Hedef: Satış miktarını önümüzdeki 12 ay içinde %15 yükseltmek

Eylem Planı: Pazarlama Başkanlığı, satış ve reklam faaliyetlerinin etkinliğini ve 2. ve 7. Bölgedeki saışların artırılmasına yönelik önerileri içeren detaylı analizi 6 hafta içinde tamamlayarak yönetim kuruluna sunacak.

Kritik Performans Göstergesi: a. Toplam satış miktarı, b. Satış miktarı/Bölge,


Örnek-3:

Amaç: Çalışanların yetkinliğini artırmak

Hedef: Çalışanlara bir yıllık eğitim program hazırlamak

Eylem Planı: Organizasyonun ihtiyaç duyduğu konulara yönelik eğitim ihtiyacını ortaya koymak ve eğitimin hangi kişi/kurumdan alınacağını belirlemek amacıyla kurul bir hafta içinde oluşturulacak, kurul kurul araştırma sonuç raporunu dört hafta içinde tamamlayarak yönetim kuruluna sunacak.

Kritik Performans Göstergesi: a. Eğitimin performans artışına etkisi

Baştan aşağıya bir örnek (Dr.EREN tarafından oluşturulmuştur):

İkea Vizyon: Vizyonumuz birçok insan için daha iyi bir günlük yaşam yaratmaktır.

İkea misyonu: Mümkün olduğunca çok insanın satın alabileceği çok düşük fiyatlarla iyi tasarlanmış, fonksiyonel ev mobilyası ürünleri sunmaktır.

Temel değerler[12]: Birlik ve beraberlik, maliyet bilinci, Yenile ve geliştir, Ver ve al sorumluluğu, İnsanlara ve çevreye duyarlı, Basitlik, Anlamlı farklılık, Öğrek olarak ve yaparak liderlik yapma.

İkea stratejisi[13]: Tedarik zincirindeki tüm paydaşları dikkate alan tüm üretim değerinin en iyilenerek (optimizasyonu) ürün ve hizmet maliyetinin düşürülmesi amacıyla uzun dönemli tedarikçi ilişkisinin kurulması, otonom ve yüksek teknoloji marifetiyle büyük miktarlarda üretim yoluyla vizyon ve misyon gerçekleştirilir.

Amaç: Okul seti mobilyasını (masa+sandalye+kitaplık) satıldığı ülkedeki net asgari ücretinin %10’una denk gelen fiyattan daha düşük fiyata satmak.

Hedef: Üretim maliyetindeki artışını resmi yıllık ülke enflasyonunun azami %50’ında altında tutmak

Eylem Planı: Yeni model olarak yüksekliği ve genişliği ihtiyaca göre ayarlanabilir çalışması masası tasarımı dört hafta içinde oluşturmak ve tasarımın 5 yıl boyunca üretimini yapacak şekilde tedarik planlamasını Mart ayı son iş gününe kadar bitirmek

Kritik Gösterge:

a. Tasarımın yapılması ve onaylanması,

b. Tedarik planının asgari %80’inin daha önce çalışılmış güvenilir tedarikçilerden olması,

c. Yeni tasarımın en çok tercih edilen okul masası boyutlarına ulaşması


Sonuç olarak;

İstekli bütün organizasyonlar, vizyon, misyon, strateji, amaç ve hedeflerini kısa sürede ve kolaylıkla yazılı hale getirebilir. Ancak, bunların uygulanmasının çok zor olduğu ve uzun zaman aldığı gözardı ederler.

Vizyon ve misyon hedeflerine uygun temel değerlerin yaşayabileceği organizasyon iklimi ve kültürü oluşturulmazsa, maalesef değişim stratejiniz kahvaltı niyetine yenilir, yutulur.

Lao Tzu ve "Sen değiştiğinde talihin de değişir" diyen Portekiz atasözünü dikkate alarak vizyon ve misyon hedeflerinize uygun düşüncelerden başlayarak kaderinizi kendiniz yazın.

[1] https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/84796 (Erişim Tarihi: 01 Eylül 2019)

[2] Dr.Hofstrand. https://www.extension.iastate.edu/agdm/wholefarm/html/c5-09.html (Erişim Tarihi: 01 Eylül 2019)

[3] https://www.ikea.com/kw/en/this-is-ikea/about-us/vision-and-business-idea-pub9cd02291 (Erişim Tarihi: 09 Şubat 2020)

[4] https://www.renault.com.tr/renault-kesfet.html (Erişim Tarihi: 09 Şubat 2020)

[5] https://www.koc.com.tr/tr-tr/yatirimci-iliskileri/kurumsal-kimlik-ve-yonetim/vizyon-ve-degerler (Erişim Tarihi: 09 Şubat 2020)

[6] https://www.tbb.org.tr/tr/hakkimizda/kurumsal/hakkinda/vizyon,-misyon-ve-temel-degerler/12 (Erişim Tarihi: 09 Şubat 2020)

[7] https://ikmagazin.com/is-dunyasi/vizyon-misyon-ornekleri/ (E.Tarihi: 09 Şubat 2020)

[8] https://www.ankara.edu.tr/temel-degerler/ (Erişim Tarihi: 09 Şubat 2020)

[9] https://www.pttparalojistik.com.tr/temel-degerler/ (Erişim Tarihi: 09 Şubat 2020)

[10] https://ikmagazin.com/is-dunyasi/kurumsal-degerler-ornekleri/ (E.T.: 09.02.2020)

[11] https://painless.software/vision-mission-values-strategy-actions (E.T.: 01 Eylül 2019)

[12] https://seeacareerwithus.com/about-us/our-values/ (Erişim Tarihi: 09 Şubat 2020)

[13] https://seeacareerwithus.com/about-us/our-vision/ (Erişim Tarihi: 09 Şubat 2020)

[14] https://recruitingsocial.com/2017/06/core-values-guide/


Dr.Hofstrand. https://www.extension.iastate.edu/agdm/wholefarm/html/c5-09.html (Erişim Tarihi: 01 Eylül 2019)

Muslu, Şükrü. (2014/1) “Örgütlerde Misyon ve Vi̇zyon Kavramlarının Önemi̇”, HAK-İŞ Uluslararası Emek ve Toplum Dergisi, Cilt: 3, Yıl: 3, Sayı: 5.

Plenert, G., Cluley, T. (2012). Driving Strategy to Execution Using Lean Six Sigma: A Framework for Creating High Performance Organizations. Florida: CRC Press.


Konu ile ilgili video:




Güzel günler sana gelmez, sen onlara yürüyeceksin.

Hz.Mevlana


1. Yalın Yönetim ilgili diğer bilgileri Yazardan Direkt Yayınevi tarafından basılan "Yalın Yönetim ve Teknikleri: Soru ve Yanıtlarla" adlı kitabımda bulabilir, www.heryerdekitap.com ve amazon.com.tr adreslerinden sipariş vererek temin edebilirsiniz.

2. Ayrıca, www.freeleansixsigma.com web sayfamda Türkçe ve İngilizce Yalın Altı Sigma ile ilgili detaylı bilgilere ulaşabilirsiniz.

3. Yalın Yönetim ile ilgili kısa fakat öz ve açıklayıcı bilgileri içeren eğitici videolarımı "Dr.Bahtiyar EREN" YouTube kanalımda bulabilirsiniz. Videolarım İngilizce ve Türkçe olarak hazırlanmıştır.


Kalite dostu ve gönüllüsü olmanız ve kalmanız dileğiyle saygılarımı sunarım.

Dr.Bahtiyar EREN


22 views
Operations Research
CSSBB, CSSGB, CQE
(American Soceity of Quality-ASQ)

© 2019 by Bahtiyar EREN. Bu web sayfası Wix.com programı ile oluşturulmuştur.

Pictures are taken from https://pixabay.com